Suudi Arabistan’ın ABD ile Çin Arasında Çok Boyutlu Kültürel Dengeleme Stratejisi

Bu araştırma, ABD-Çin büyük güç rekabetinin yoğunlaştığı ve Suudi Arabistan Krallığı’nın Vizyon 2030 çeşitlendirme gündeminin uygulandığı bir ortamda Suudi Arabistan’ın kültürel araçları gelişkin bir hedging biçimi olarak stratejik biçimde kullanmasını incelemektedir. Hedging teorisinden hareket eden çalışma, “çok boyutlu kültürel dengeleme”yi, taraflardan biriyle hizalanmaksızın Amerikan ve Çin yumuşak güç etkilerini aynı anda geliştiren ve dengeleyen, devlet tarafından tasarlanmış bilinçli bir strateji olarak kavramsallaştırmaktadır. Suudi Arabistan’ın kültürel dengeleme stratejisini dört temel amaç yönlendirmektedir: Çin’in yükselişine ve çok kutupluluğun güçlenmesine yanıt vermek; Pekin’le uzun vadeli kültürel ve stratejik bağlar kurmak; ABD’nin tarihsel kültürel nüfuzunun hâkimiyetini azaltmak; seçici uyarlama yoluyla Suudi ulusal kimliğini ve İslami değerleri korumak. Analiz, bu stratejiyi altı boyutta somutlaştırmaktadır: Dil ve eğitim; kültür kurumları ve yemek diplomasisi; medyadaki görünürlük; hava yolu bağlantısallığı ve hareketlilik; bilimsel ve kültürel işbirliği; oyun, e-spor, animasyon ve spor diplomasisi dâhil yükselen dijital sektörler. 2020-2026 dönemine ait ampirik bulgular, hedging stratejisinin beş temel özelliğini ortaya koymaktadır: Çok boyutluluk, tamamlayıcılık, ikilik, dinamizm ve asimetri. Riyad, ABD ile derin ve elit düzeydeki bağlarını sürdürürken Çin’le ilişkilerin hacmini ve kitlesel temas düzeyini hızla artırmakta; böylece özerkliğini en üst düzeye çıkarırken ılımlı İslami değerlere dayanan özgün, orta ölçekli bir yumuşak kültür gücü ortaya koymaktadır. Çalışma, kültürel dengelemenin geleneksel hedging stratejisinin düşük riskli fakat meşruiyeti yüksek bir uzantısı olduğu; büyük güçler arasındaki kültürel rekabeti çok kutupluluk içinde yol alan orta güçler için stratejik bir varlığa dönüştürdüğü sonucuna varmaktadır.